بررسی خصوصیات رئولوژیکی صمغ استخراج شده از پوست کدو سبز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی، سازمان تحقیقات،آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران

2 دانشگاه آزاد اسلامی واحد قوچان

3 دانشگاه آزاد اسلامی

4 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی

10.22092/mpt.2025.370533.1199

چکیده

در این پژوهش، صمغ استخراج‌شده از پوست کدو سبز (Cucurbita pepo) با هدف بررسی رفتار رئولوژیکی و امکان‌سنجی کاربرد آن در صنایع غذایی مطالعه شد. صمغ ابتدا با روش استخراج حلالی تهیه و سپس خالص‌سازی شد. رفتار جریان و ویسکوزیته ظاهری محلول‌های صمغ در سه غلظت (۱، ۲٫۵ و ۵ درصد وزنی/حجمی) و سه دما (۲۵، ۴۰ و ۶۰ درجه سانتی‌گراد) با استفاده از ویسکومتر چرخشی ارزیابی شد. نتایج نشان داد که تمامی نمونه‌ها در محدوده سرعت‌های برشی مورد مطالعه رفتار نیوتنی پایدار از خود نشان می‌دهند و مقدار شاخص رفتار جریان (n) در بازه 0.93 تا 0.97 قرار دارد. ویسکوزیته ظاهری به‌طور معنی‌داری با افزایش غلظت افزایش یافت )05/0(P< و افزایش دما موجب کاهش ویسکوزیته بدون تغییر در ماهیت رفتار جریان شد. بیشترین ویسکوزیته در غلظت ۵ درصد و دمای ۲۵ درجه سانتی‌گراد (mPa•s 30/13) ثبت گردید. مقایسه نتایج با صمغ‌های گیاهی گزارش‌شده نشان داد که صمغ کدو سبز برخلاف بسیاری از صمغ‌های دانه‌ای رفتار سودوپلاستیک نداشته و ماهیت کاملاً نیوتنی دارد که این ویژگی می‌تواند آن را برای کاربرد در نوشیدنی‌ها، محصولات کم‌چرب و فرمولاسیون‌هایی که نیازمند رفتار جریان یکنواخت هستند مناسب سازد. این مطالعه نشان می‌دهد که صمغ پوست کدو سبز، به عنوان یک محصول با ارزش افزوده استخراج‌شده از پسماندهای کشاورزی، ظرفیت تبدیل‌شدن به یک هیدروکلوئید اقتصادی، پایدار و قابل استفاده در صنایع غذایی را دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Rheological Characterization of Gum Extracted from Green Squash (Cucurbita pepo) Peel

نویسندگان [English]

  • Hassan Rashidi 1
  • vahid hakimzadeh 2
  • leili afsharnoghani 3
  • einafshar soodabeh 4
1 Khorasan razavi agricultural and natural resources research and education center, AREEO, Mashad, Iran
2 Azad university. ghooghan branch
3 Azad university
4 Areeo
چکیده [English]

In this study, gum extracted from zucchini (Cucurbita pepo) peel was investigated to evaluate its rheological behavior and its potential applicability in food formulations. The gum was extracted using a solvent-based method and subsequently purified. The flow behavior and apparent viscosity of the gum solutions were measured at three concentrations (1, 2.5, and 5% w/v) and three temperatures (25, 40, and 60°C) using a rotational Brookfield viscometer. The results indicated that all samples exhibited a stable Newtonian flow behavior, with flow behavior index (n) values ranging from 0.93 to 0.97. Apparent viscosity increased significantly with increasing gum concentration (p < 0.05), whereas increasing temperature resulted in reduced viscosity without altering the Newtonian nature of the samples. The highest viscosity (13.30 mPa•s) was recorded at 5% concentration and 25°C. Comparison with previously reported plant-derived gums revealed that zucchini peel gum, unlike many seed gums that typically exhibit pseudoplastic characteristics, demonstrates a consistently Newtonian profile. This behavior suggests its suitability for use in beverages, low-fat products, and formulations requiring uniform flow behavior. Overall, the findings highlight zucchini peel gum as a high-value hydrocolloid derived from agricultural by-products, with promising potential as an economical and sustainable ingredient in food industries.

کلیدواژه‌ها [English]

  • green squash gum
  • rheology
  • viscosity
  • flow behavior
  • hydrocolloids