ارزیابی پاسخ‌های فیزیولوژیک پنیرباد به تاریخ کاشت و اقلیم مناطق گلمکان، خواف و فیض‌آباد ‏

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشحوی دکتری، گروه باغبانی و گیاهان دارویی، واحد شیروان،دانشگاه آزاد اسلامی،شیروان،ایران

2 بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی، سازمان تحقیقات و آموزش و ترویح ‏کشاورزی،

3 گروه علمی باغبانی و گیاهان دارویی، واحد شیروان، دانشگاه آزاد اسلامی، شیروان، ایران

4 ‏ مرکز پژوهشی گیاهان دارویی و زینتی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

10.22092/mpt.2026.373273.1228

چکیده

این پژوهش با هدف بررسی اثر موقعیت مکانی، تاریخ کاشت و گونه گیاهی بر برخی صفات فیزیولوژیک و ‏بیوشیمیایی گیاه پنیرباد انجام شد. آزمایش به‌صورت کرت‌های دوبار خرد شده با تجزیه مرکب در قالب طرح ‏بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال ۱۴۰۰ اجرا گردید. در این مطالعه، کرت اصلی شامل سه مکان گلمکان، ‏شهرستان خواف و شهرستان فیض‌آباد بود. تیمار تاریخ کاشت در دو سطح دهم اردیبهشت‌ماه و دهم خردادماه ‏به‌عنوان کرت فرعی و دو گونه گیاهی‎ Withania somnifera ‎و‎ Withania coagulans ‎به‌عنوان کرت فرعیِ فرعی ‏مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که تفاوت‌های اقلیمی میان مناطق سبب بروز تغییرات معنی‌دار در صفات ‏فیزیولوژیک و متابولیکی گیاه شد. منطقه فیض‌آباد به‌دلیل دمای بالاتر و رطوبت کمتر، با افزایش قابل توجه پرولین و ‏فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی همراه بود. همچنین بیشترین غلظت ماده موثرۀ ویتافرین‎ A ‎در این منطقه، به‌ویژه در ‏تاریخ کاشت‌های دیرتر، مشاهده شد. در مقابل، منطقه گلمکان از نظر ماده خشک، شرایط مطلوب‌تری را فراهم کرد؛ ‏هرچند کمترین میزان ماده موثره را تولید نمود. بین گونه‌ها نیز گونه‎ W. somnifera ‎در اغلب صفات فیزیولوژیک ‏نسبت به گونه‎ W. coagulans ‎برتری داشت. در مجموع نتایج حاکی از آن بود که با وجود رشد کمتر در شرایط ‏محیطی فیض‌آباد، تولید ویتافرین ‏A، در این منطقه بیشتر بوده و آن را به بهترین گزینه برای کشت دارویی پنیرباد ‏تبدیل می‌کند. بر همین اساس، کشت گونه‎ W. somnifera ‎در منطقه فیض‌آباد، خصوصاً در تاریخ‌های کاشت دیرتر ‏‏(اواسط خردادماه)، برای دستیابی به محصولی با کیفیت دارویی بالاتر توصیه می‌شود.‏

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Evaluation of the physiological responses of *Withania coagulans* to planting date and climate in the Golmakan, Khaf, and Feyzabad regions.

نویسندگان [English]

  • Hossein Amjadi 1
  • Ebrahim Ganji moghadam 2
  • Ahmad Asgharzadeh 3
  • Moharram valizadeh 4
1 PhD Student, Department of Horticulture and Medicinal Plants, SHIR.C.*, Islamic Azad University, Shirvan, Iran
2 Professor, Khorasan Razavi Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Mashhad, Iran
3 Department of Horticulture and Medicinal Plants, SHIR.C.*, Islamic Azad University, Shirvan, Iran
4 Research Center for Medicinal and Ornamental Plants, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran
چکیده [English]

This study aimed to investigate the effects of location, planting date, and plant species on some ‎physiological and biochemical traits of Withania. The experiment was conducted as a split-split plot ‎design with a randomized complete block design with three replications in 2021. In this study, the main ‎plot included three locations: Golmakan, Khaf, and Feyzabad. Also, the planting date treatment was ‎applied at two levels: May 10th and June 10th as a sub-plot, and two plant species: Withania somnifera and ‎Withania coagulans as a sub-sub-plot. The results showed that climatic differences among regions caused ‎significant changes in physiological and metabolic traits of the plants. The Feyzabad region, due to higher ‎temperature and lower humidity, was associated with a significant increase in proline and antioxidant ‎enzyme activity. Also, the highest concentration of the effective substance withaferin A was observed in ‎this region, especially in later planting dates. In contrast, the Golmakan region provided more favorable ‎conditions for dry matter, but produced the lowest amount of effective substance. Between species, W. ‎somnifera species had superiority over W. coagulans species in most physiological traits. In general, the ‎results indicated that despite less growth in Feyzabad environmental conditions, withaferin A production ‎was higher in this region, making it the best option for medicinal cultivation of Withania. Accordingly, ‎cultivation of W. somnifera species in Feyzabad region, especially in later planting dates (mid-June), is ‎recommended to achieve a product with higher medicinal quality.‎

Keywords: Antioxidant compounds, Climatic factors, Medicinal plants, Effective substance

کلیدواژه‌ها [English]

  • Antioxidant compounds
  • Climatic factors
  • Medicinal plants
  • Effective substance

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار