تبیین نقشه راه توسعه پایدار بهره‌برداری از گیاهان داروئی و صنعتی گون کتیرائی (Astragalus spp.) و کور (Capparis spinosa) در اراضی مرتعی استان خراسان رضوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه تحقیقات اقتصاد-مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی- مشهد- ایران

2 2. استادیار پژوهشی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران.

3 3. استادیار پژوهشی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران.

10.22092/mpt.2025.370848.1202

چکیده

این پژوهش با هدف تدوین نقشه راه توسعه گیاهان دارویی کتیرا و کور در عرصه‌های منابع طبیعی استان خراسان رضوی انجام شد. در این راستا با استفاده از روش SWOT اطلاعات مورد نیاز از طریق مصاحبه و تکمیل پرسش‌نامه‌ها با کارشناسان و بهره‌برداران متخصص و پیشرو به‌دست آمد. نتایج نشان داد که جمع نمره نهایی شاخص‌های ماتریس ارزیابی عوامل داخلی(قوت و ضعف) و عوامل خارجی (فرصت و تهدید) به ترتیب 1/3 و 8/2 شده است که نشان داد که گیاه کتیرا به دلیل گستردگی رویشگاه‌ها، ارزش اقتصادی بالا و مزیت‌های صادراتی در موقعیت تهاجمی قرار دارد. از این رو راهبردهای پیشنهادی برای آن بر افزایش سطح رویشگاه‌ها و احیای آن، توسعه صنایع فرآوری و کاهش خام‌فروشی و گسترش بازارهای داخلی و خارجی متمرکز است. همچنین برای گیاه کور، شاخص‌های یاد شده به ترتیب 27/2 و 37/2 به‌دست آمد که در این مورد، به سبب محدودیت پراکنش، برداشت بی‌رویه، فشار بر زیستگاه‌ها و ضعف حمایت‌های نهادی، این گیاه در موقعیت تدافعی ارزیابی شد و بنابراین مدیریت حفاظتی، احیای زیستگاه‌ها، تحقیق و آموزش برای بهره‌برداری مناسب و اصولی‌تر و اعمال سیاست‌های حمایتی و بازدارنده به‌عنوان اولویت‌های اصلی پیشنهاد گردید. نقشه راه ترسیم‌شده، ضمن توجه به دو رویکرد متفاوت توسعه و حفاظت، می‌تواند زمینه‌ساز بهره‌برداری پایدار، ارتقای ارزش اقتصادی و صیانت از تنوع زیستی در عرصه‌های منابع طبیعی کشور باشد. با توجه به ارزش اقتصادی این دو گونه، در صورت فراهم نمودن زمینه فرآوری و بازاریابی امکان اهلی سازی و زراعت این دو گونه با توجه به نیاز آبی کم، وجود دارد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Explaining the sustainable development roadmap of Exploitation of Medicinal and Industrial Plants Astragalus spp. and Capparis spinosa in Rangeland Areas of Khorasan Razavi Province

نویسندگان [English]

  • mohammad mazhari 1
  • Reza Yari 2
  • Seyedeh Mahbubeh Mirmiran 3
1 economic dept-Agricultural and natural Research centre of Khorasan Razavi -mashhad-Iran
2 Assistant Professor, Khorasan-e-Razavi Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Mashhad, Iran,
3 Assistant Professor, Khorasan-e-Razavi Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Mashhad, Iran,
چکیده [English]

This research aims to develop a roadmap for the development of Astragalus spp. and Capparis spinosa medicinal plants in the natural resource areas of Khorasan Razavi province. In this regard, the required information was obtained through interviews and questionnaires completed with expert and leading specialists and operators. The results showed that in the internal factors evaluation matrix (strengths and weaknesses) and external factors (opportunities and threats), the final score sum was 3.1 and 2.8, respectively, which indicated that the Astragalus spp. plant is in an aggressive position due to the wide range of habitats, high economic value, and export advantages. Therefore, the proposed strategies for it are focused on increasing the level of habitats and their restoration, developing processing industries and reducing raw material sales, and expanding domestic and foreign markets. Also, for the Capparis spinosa plant, the mentioned indices were 2.27 and 2.37, respectively, which in this case, due to limited distribution, excessive harvesting, pressure on habitats, and weak institutional support, this plant was evaluated in a defensive position, and therefore, conservation management, habitat restoration, research and training for proper and more principled exploitation, and the implementation of supportive and deterrent policies were suggested as main priorities. The drawn roadmap, while paying attention to two different approaches of development and conservation, can lay the groundwork for sustainable exploitation, promotion of economic value, and preservation of biodiversity in the natural resource areas of the country.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Aggressive strategies
  • Defensive strategies
  • Pasture plants
  • SWOT

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار